Gwasz to kryjąca farba wodna, która po wyschnięciu daje matową, wyrazistą powierzchnię. Można rozcieńczać ją wodą, nakładać cienkimi warstwami albo używać niemal prosto z tubki. W przeciwieństwie do akwareli gwasz pozwala przykryć wcześniejszy kolor i namalować jasny element na ciemniejszym tle. Dlatego chętnie sięgają po niego ilustratorzy, projektanci, artyści oraz osoby, które dopiero uczą się malować.
Gwasz – co to właściwie jest?
Gwasz, nazywany też farbą gwaszową, należy do farb wodnych. Do pracy potrzebujesz więc wody, podobnie jak przy akwareli. Efekt jest jednak zupełnie inny.
Gwasz ma dużo pigmentu i dobrze kryje podłoże. Po nałożeniu tworzy najczęściej matową, dość jednolitą warstwę. Dzięki temu możesz zamalować fragment, który Ci się nie podoba, albo położyć jasną farbę na ciemniejszym kolorze.
Wyschnięty gwasz można ponownie zwilżyć wodą. To duża zaleta, gdy chcesz coś poprawić, ale ma też drugą stronę. Zbyt mokry pędzel może rozpuścić wcześniejszą warstwę i zmieszać kolory.
Czym gwasz różni się od akwareli?
Obie farby rozcieńcza się wodą, ale na papierze zachowują się inaczej. Akwarela jest lekka i przezroczysta, natomiast gwasz daje znacznie mocniejsze krycie.
| Cecha | Gwasz | Akwarela |
|---|---|---|
| Krycie | wysokie | najczęściej niewielkie |
| Wykończenie | matowe | lekkie i transparentne |
| Widoczność papieru | zwykle mała | często duża |
| Możliwość poprawek | dość duża | bardziej ograniczona |
| Jasny kolor na ciemnym tle | tak | zwykle trudniej |
| Efekt | mocny i jednolity | lekki i przejrzysty |
W akwareli biel papieru jest ważną częścią obrazu i często prześwituje przez kolejne warstwy. Przy gwaszu można bez problemu tworzyć zwarte plamy koloru i mocniej przykrywać podłoże.
Nie znaczy to, że gwaszem trzeba zawsze malować grubą warstwą. Dodaj więcej wody, a farba stanie się delikatniejsza i bardziej transparentna.
Jak wygląda malowanie gwaszem?
Gwasz daje sporo swobody. Możesz nakładać go cienko, gęsto, warstwami albo zostawiać wyraźne ślady pędzla.
Popularne sposoby pracy to:
- jednolite plamy koloru, często używane w ilustracjach,
- nakładanie kolejnych warstw farby,
- łagodne przejścia między odcieniami,
- suche pociągnięcia pędzla, które zostawiają widoczną fakturę,
- mocno rozcieńczone warstwy, dające bardziej przejrzysty efekt.
Coś poszło nie tak? Nie zawsze trzeba zaczynać obraz od początku. Często wystarczy poczekać, aż farba wyschnie, i poprawić fragment kolejną warstwą.
Jakich materiałów potrzeba do malowania gwaszem?
Na początek nie potrzebujesz kilkudziesięciu kolorów ani drogich akcesoriów. Kilka farb, papier i dwa lub trzy pędzle wystarczą, żeby sprawdzić, czy ta technika Ci odpowiada.
Farby gwaszowe
Podstawowy zestaw kolorów spokojnie wystarczy na pierwsze ćwiczenia. Warto uczyć się mieszać barwy zamiast kupować każdy odcień osobno.
Przyda się szczególnie biała farba. Możesz dodawać ją do innych kolorów, żeby uzyskać jaśniejsze i bardziej pastelowe odcienie.
Papier
Wybierz papier do technik wodnych albo arkusze o większej gramaturze. Bardzo cienka kartka szybko nasiąka wodą, marszczy się i utrudnia malowanie.
Na początek dobrze sprawdzi się papier akwarelowy albo mixed media.
Pędzle
Nie trzeba kupować dużego kompletu. Wystarczą na przykład:
- pędzel okrągły,
- pędzel płaski,
- niewielki pędzel do szczegółów.
Możesz używać zarówno pędzli syntetycznych, jak i naturalnych.
Paleta i pojemnik z wodą
Na palecie wymieszasz kolory i łatwiej dobierzesz ilość wody. Wygodne są dwa pojemniki – jeden do płukania pędzla, a drugi z czystą wodą do rozcieńczania farby.
Jak zacząć malować gwaszem?
Nie zaczynaj od skomplikowanego portretu czy dużego pejzażu. Najpierw sprawdź, jak farba reaguje na różną ilość wody.
Możesz zrobić prosty test:
- nałóż gęstą farbę prawie bez wody,
- do kolejnej próbki dodaj trochę wody,
- przygotuj bardzo rozcieńczony kolor,
- poczekaj, aż wszystkie próbki wyschną,
- porównaj ich odcień i stopień krycia.
Już po takim ćwiczeniu łatwiej wyczujesz właściwą konsystencję farby.
Potem namaluj coś prostego: liść, kubek, jabłko, kilka geometrycznych kształtów albo niewielki pejzaż. Ważniejsze od efektu końcowego jest na początku poznanie zachowania farby.
Dobrym ćwiczeniem w pracy z gwaszem mogą być także obrazki religijne na dzień dobry, w których można połączyć proste motywy, delikatne tło i krótkie napisy z harmonijną kolorystyką.
Czy gwasz zmienia kolor po wyschnięciu?
Tak. Kolor po wyschnięciu może wyglądać trochę inaczej niż chwilę po nałożeniu.
Niektóre ciemne barwy stają się nieco jaśniejsze. Jasne kolory mogą z kolei wyglądać mocniej lub odrobinę ciemniej. Różnica zwykle nie jest ogromna, ale przy precyzyjnej pracy może mieć znaczenie.
Dlatego przed pomalowaniem większego fragmentu warto zrobić małą próbkę na osobnej kartce i poczekać, aż całkowicie wyschnie.
Na czym można malować gwaszem?
Najwygodniejsze podłoże to papier przeznaczony do technik wodnych. Dobrze znosi wilgoć i pozwala swobodnie nakładać kolejne warstwy.
Gwaszu można używać również na innych odpowiednio przygotowanych powierzchniach, ale na początku papier będzie najprostszym wyborem.
Zwróć przede wszystkim uwagę na jego grubość. Zbyt cienki arkusz może szybko się pofalować.
Co można namalować gwaszem?
Gwasz pasuje zarówno do prostych ćwiczeń, jak i bardziej rozbudowanych ilustracji. Dobrze wygląda wszędzie tam, gdzie liczą się mocne kolory i wyraźne kształty.
Możesz namalować nim między innymi:
- pejzaż,
- kwiaty i rośliny,
- martwą naturę,
- portret,
- ilustrację do książki,
- plakat,
- szkic kolorystyczny,
- projekt graficzny,
- zwierzęta i ilustracje przyrodnicze.
Równe i mocno kryjące plamy koloru sprawiają, że gwasz od lat jest popularny w ilustracji.
Czy gwasz jest dobry dla początkujących?
Tak. Gwasz to dobry wybór na początek, szczególnie jeśli obawiasz się błędów. Wiele fragmentów można zamalować albo poprawić kolejną warstwą.
Nie potrzebujesz też rozbudowanego zestawu farb. Kilka podstawowych kolorów wystarczy, żeby ćwiczyć mieszanie barw, światło i cień, kompozycję czy budowanie prostych kształtów.
Najwięcej problemów na początku zwykle sprawia ilość wody. Za mało wody utrudnia rozprowadzanie farby. Za dużo sprawia, że gwasz traci mocne krycie i zaczyna przypominać akwarelę.
Po kilku próbach łatwo jednak wyczuć odpowiednią konsystencję.
Gwasz a farby plakatowe – czy to to samo?
Gwasz i farby plakatowe wyglądają podobnie, dlatego ich nazwy czasem stosuje się zamiennie. Nie są jednak zawsze tym samym produktem.
Farby plakatowe mogą mieć inną ilość pigmentu, spoiwo i właściwości niż profesjonalny gwasz artystyczny. Różnice zauważysz między innymi przy mieszaniu barw i nakładaniu kolejnych warstw.
Jeśli zależy Ci na przewidywalnym efekcie, wybieraj farby oznaczone przez producenta jako gouache lub gwasz.
Jak mieszać kolory gwaszem?
Najłatwiej mieszać kolory na palecie. Zacznij od małych ilości, bo mocno napigmentowana farba szybko zmienia odcień całej mieszanki.
Dobrym ćwiczeniem jest przygotowanie własnej karty kolorów. Zobaczysz na niej, jakie barwy możesz uzyskać z kilku podstawowych farb i które połączenia najbardziej Ci odpowiadają.
Na początku warto ćwiczyć również na bardzo prostych rysunkach. Możesz sprawdzić, jak narysować serce, liść albo owoc, a potem wypełnić szkic różnymi odcieniami gwaszu.
Najczęstsze błędy podczas malowania gwaszem
Za dużo wody to jeden z najczęstszych problemów. Farba staje się wtedy przezroczysta i traci charakterystyczne krycie.
Warto uważać również na:
- wielokrotne poprawianie mokrym pędzlem tego samego miejsca,
- nakładanie nowej warstwy, zanim wcześniejsza wyschnie,
- malowanie na bardzo cienkim papierze,
- mieszanie zbyt wielu kolorów naraz,
- nakładanie bardzo grubej warstwy farby.
Prosta zasada pomaga uniknąć wielu problemów: namaluj fragment, poczekaj, aż wyschnie, i dopiero wtedy zdecyduj, czy wymaga poprawki.
Jak przechowywać obraz namalowany gwaszem?
Wyschnięty gwasz nadal reaguje na wodę. Gotowego obrazu nie warto więc trzymać w wilgotnym miejscu ani dotykać mokrymi dłońmi.
Prace na papierze możesz przechowywać w teczce. Jeśli zależy Ci na lepszej ochronie, opraw je za szkłem. W ten sposób zabezpieczysz powierzchnię przed kurzem, zabrudzeniami i przypadkowym zachlapaniem.
Dlaczego warto spróbować malowania gwaszem?
Gwasz łączy cechy kilku technik. Możesz rozcieńczyć go i uzyskać lekki efekt podobny do akwareli albo użyć gęstszej farby, żeby stworzyć mocną, kryjącą powierzchnię.
Nadaje się do szybkich szkiców, ilustracji, pejzaży i bardziej dopracowanych prac.
Łatwo też eksperymentować. Jeśli jeden fragment się nie uda, zwykle możesz go poprawić. To spora zaleta dla osób, które dopiero uczą się pracy z kolorem.
Najważniejsze wnioski
- Gwasz to kryjąca farba wodna o matowym wykończeniu.
- Można rozcieńczać go wodą i zmieniać w ten sposób stopień krycia.
- Pozwala malować jasnymi kolorami na ciemniejszym tle.
- Nadaje się do ilustracji, pejzaży, portretów i prostych ćwiczeń malarskich.
- Dobrze sprawdza się u osób początkujących.
- Najwygodniej malować nim na grubszym papierze przeznaczonym do technik wodnych.
- Wyschniętą farbę można ponownie aktywować wodą.
FAQ
Czy gwasz to farba wodna?
Tak. Gwasz rozcieńcza się wodą, podobnie jak akwarelę. Różni się jednak mocniejszym kryciem i najczęściej daje matową, bardziej jednolitą powierzchnię.
Czy gwaszem można malować na płótnie?
Można próbować malować na różnych odpowiednio przygotowanych powierzchniach, ale klasycznym i najwygodniejszym podłożem dla gwaszu jest grubszy papier do technik wodnych.
Czy gwasz zmywa się wodą?
Większość tradycyjnych farb gwaszowych można po wyschnięciu ponownie rozpuścić lub zmiękczyć wodą. Dlatego gotowe obrazy warto chronić przed wilgocią.
Co jest łatwiejsze – gwasz czy akwarela?
Dla wielu początkujących łatwiejszy okazuje się gwasz. Dobrze kryje, a część błędów można zamalować kolejną warstwą. W akwareli poprawki bywają trudniejsze.
Czy trzeba używać białej farby w gwaszu?
Nie, ale biel jest bardzo przydatna. Możesz dzięki niej rozjaśniać inne kolory, tworzyć pastelowe odcienie i malować jasne elementy na ciemnym tle.
Czy gwasz nadaje się dla dzieci?
Tak, jeśli wybierzesz farby odpowiednie do wieku dziecka i będziesz stosować je zgodnie z zaleceniami producenta. Gwasz łatwo rozcieńcza się wodą, dobrze kryje i pozwala szybko zobaczyć efekt malowania.
